สรุปผล SROI#EP4 สู่กลไกเชิงนโยบาย ขับเคลื่อนงานวิจัยจาก “ผลผลิต” สู่ “ผลลัพธ์และผลกระทบ” ที่วัดได้

วันที่ 15 สิงหาคม 2569 สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ดำเนินกิจกรรมวันที่สองของ “การจัดกิจกรรมประชุมสรุปข้อมูลเพื่อสรุปผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน SROI” ณ โรงแรมสรีเวียงพิงค์ จังหวัดเชียงใหม่ โดยเป็นช่วงสำคัญของการสรุป ตรวจสอบ และทบทวนข้อมูลจากการดำเนินโครงการวิจัย เพื่อพัฒนาไปสู่การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (Social Return on Investment: SROI) ที่สะท้อนผลลัพธ์และผลกระทบจากงานวิจัยได้อย่างเป็นรูปธรรม

กิจกรรมในวันนี้มุ่งเน้นการร่วมพิจารณาและตรวจสอบความถูกต้องของผลลัพธ์ (Outcomes) ตัวชี้วัด ข้อมูลสำหรับกำหนดค่าทดแทนทางการเงิน (Financial Proxy) ตลอดจนสมมติฐานที่ใช้ในการคำนวณ SROI พร้อมอภิปรายผลการคำนวณเบื้องต้นของโครงการวิจัย เพื่อให้ข้อมูลมีความสมเหตุสมผล สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ และสามารถสะท้อนการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับกลุ่มเป้าหมายและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้อย่างถูกต้อง

อีกหนึ่งกระบวนการสำคัญของกิจกรรม คือ การแลกเปลี่ยนและแชร์ข้อมูลระหว่างผู้บริหารสถาบันวิจัยและพัฒนา กับวิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้าน SROI ประกอบด้วย

• ผศ.ดร.จารึก สิงหาปรีชา วิทยากร (คณะเศรษฐศาสตร์ ม.เชียงใหม่)
• ผศ.วิสูตร อาสนวิจิตร รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและพัฒนา
• ดร.ศศิพัชร์ สันกลกิจ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและพัฒนา
• ดร.รัตนพล พนมวัน ณ อยุธยา รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและพัฒนา

เพื่อร่วมกันทบทวนข้อมูลจากการดำเนินงานจริง วิเคราะห์ความเชื่อมโยงระหว่างผลผลิต ผลลัพธ์ และผลกระทบของโครงการ รวมถึงแลกเปลี่ยนมุมมองต่อการนำข้อมูลที่ได้จากการประเมินไปใช้ประกอบการบริหารจัดการงานวิจัยในระดับสถาบัน

กระบวนการดังกล่าวช่วยเชื่อมข้อมูลจากระดับโครงการและระดับปฏิบัติการเข้าสู่ระดับบริหาร ทำให้ผู้บริหารสามารถมองเห็นทั้งศักยภาพ ข้อจำกัด และโอกาสในการต่อยอดงานวิจัย ขณะที่วิทยากรได้ร่วมให้ข้อเสนอแนะเชิงวิชาการต่อผลลัพธ์ ตัวชี้วัด สมมติฐาน และแนวทางการประเมิน เพื่อยกระดับความน่าเชื่อถือของข้อมูลและทำให้ผลการประเมินสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง

สำหรับโครงการที่นำเข้าสู่กระบวนการทบทวนและตรวจสอบในวันที่ 15 สิงหาคม 2569 ประกอบด้วย

• โครงการการยกระดับผลิตภัณฑ์สมุนไพรด้วยการปฏิบัติการทางการเกษตรแบบยั่งยืนและการจัดการสุขภาพชุมชนแบบพึ่งตนเอง เพื่อมุ่งสู่ผลิตภัณฑ์สมุนไพรด้านโควิดมูลค่า
• โครงการยกระดับห่วงโซ่คุณค่ากาแฟพร้อมดื่มภาคเหนือตอนบนเพื่อการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจในอุตสาหกรรมกาแฟ
• โครงการการสร้างเครือข่ายและยกระดับมาตรฐานการผลิตไก่ไข่อินทรีย์โดยใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีเป็นฐานกับกลุ่มวิสาหกิจ

สาระสำคัญจากกิจกรรมครั้งนี้จึงไม่ได้อยู่เพียงที่ “ค่าผลตอบแทนทางสังคม” หรือ “ตัวเลข SROI” เท่านั้น แต่เป็นการสร้างกระบวนการและกลไกที่ทำให้สถาบันวิจัยและพัฒนาสามารถติดตามเส้นทางของงานวิจัยได้อย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การใช้ทรัพยากร การดำเนินกิจกรรม ผลผลิตที่เกิดขึ้น ไปจนถึงผลลัพธ์และผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ชุมชน เศรษฐกิจ และสังคม

ในเชิงนโยบาย ข้อมูลจากกระบวนการนี้สามารถนำไปใช้เป็นฐานในการพัฒนากลไกการบริหารจัดการงานวิจัยที่มุ่งผลลัพธ์และผลกระทบ โดยเชื่อมโยงการติดตามโครงการ การประเมินผลลัพธ์ การประเมินความคุ้มค่าของการลงทุน การแลกเปลี่ยนข้อมูลในระดับบริหาร และการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ

นอกจากนี้ ยังสามารถนำผลการประเมินไปใช้ประกอบการวางแผนและบริหารชุดโครงการวิจัย การพัฒนาตัวชี้วัดที่สะท้อนคุณค่าของงานวิจัยมากกว่าการพิจารณาเฉพาะผลผลิต การตัดสินใจสนับสนุนหรือขยายผลโครงการที่มีศักยภาพ ตลอดจนการจัดทำฐานข้อมูลผลลัพธ์และผลกระทบจากงานวิจัย เพื่อใช้สื่อสารคุณค่าของการลงทุนด้านวิจัยต่อมหาวิทยาลัย หน่วยงานสนับสนุนทุน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

กิจกรรม SROI#EP4 จึงถือเป็นอีกก้าวสำคัญของสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ในการพัฒนาระบบบริหารจัดการงานวิจัยจากการติดตาม “ผลผลิต” ไปสู่การบริหารงานวิจัยที่มุ่งเน้น “ผลลัพธ์” (Outcome) และ “ผลกระทบ” (Impact) โดยใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์และการมีส่วนร่วมของผู้บริหาร นักวิจัย และผู้เชี่ยวชาญ เป็นฐานสำคัญในการขับเคลื่อนงานวิจัยให้เกิดคุณค่าและการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน